دای

۳۱ فروردین ۱۳۹۸

 dai-coin-arznameh

 

معرفی دای

« سکه‌ای ثابت و مبتنی بر دلار»

در جایی که غالب رمزارزها به هدف از بین بردن تمرکز قدرت و اختیار اقتصادی و مالی توسعه یافته و از طرق مختلف در تلاش برای تمرکز زدایی هر چه بیشتر هستند، سکه‌های ثابت (Stablecoin) راهی نسبتاً متفاوت را در پیش گرفته‌اند. این گروه از ارزهای دیجیتال در حقیقت به هدف محدود کردن نوسانات قیمت توسعه یافته‌اند؛ در این راستا، بهای این رمزارزها به طور ثابت بر روی دارایی‌های ثابتی تنظیم شده است. به عنوان مثال، یک سکه ثابت می‌تواند مبتنی بر یک ارز بدون پشتوانه (Fiat Currency) یا کالاهای مورد معامله در بورس، نظیر فلزات گران‌بها یا فلزات صنعتی باشد. به همین دلیل، سکه‌های ثابتی که به طور مستقیم به پشتوانه ارزهای بدون پشتوانه یا کالاهای ارزشمند ارائه می‌شوند، به عنوان رمزارزهای متمرکز (Centralized) طبقه‌بندی می‌شوند. در این مطلب قصد معرفی یکی از سکه‌های ثابت شناخته شده را برای شما داریم که دارای ماهیت غیر متمرکز بوده و به هدف اصیل بلاکچین مقید است.

 

دای چیست؟

سکه ثابت دای (Dai) که رمزارز پلتفرم مِیکِردائو (MakerDAO) است، ماه دسامبر سال ۲۰۱۷ توسط شرکت میِکِر (Maker) منتشر شد. این شرکت را می‌توان یکی از قدیمی‌ترین سازمان‌هایی دانست که حتی پیش از ظهور بلاکچین اتریوم (Ethereum) که اساس این سکه است، بر روی این پروژه کار می‌کرده است. این سکه ثابت در اصل مبتنی بر اتریوم بوده و با نماد (DAI) در بازار معامله می‌شود. دای که مبتنی بر الگوریتم ERC20 است، برای ثبات قیمت خود از دلار آمریکا استفاده کرده، به نحوی که بهای هر واحد دای برابر با یک دلار آمریکا است. این بدان معناست که فارغ از میزان سکه ثابت در گردش، ارزش دای همیشه برابر با یک دلار آمریکا خواهد بود. در جایی که دیگر سکه‌های ثابتی نظیر تتر (Tether) تحت نظارت و اختیار نهادهای متمرکزی نظیر بانک‌ها بوده که بهای آن‌ها را تضمین می‌کنند، دای موضوع نظارت هیچ نهاد متمرکزی نبوده و هیچ بانک یا سازمان دیگری ارزش آن را با دلار واقعی پشتیبانی نمی‌کند. نتیجتاً، امکان غیر فعال کردن آن از طریق تعطیلی سازمان پشتیبان وجود نداشته و کاربران نیازی به اعتماد به یک سازمان یا نهاد متمرکز ندارند؛ به همین دلیل می‌توان ماهیت دای را غیر متمرکز دانست. یکی دیگر از نکات جالبی که در مورد دای وجود دارد این است که این سکه ثابت با استفاده از قراردادهای هوشمند (Smart Contract) بر روی بستر بلاکچین اتریوم وجود داشته و عمل می‌کند.

پیش از این که به جزئیات بیشتر این رمزارز بپردازیم، بهتر است تفاوت میان دای (Dai)، دائو (DAO) و مِیکِردائو (MakerDAO) را بررسی کنیم. به طور خلاصه، میِکِر (Maker) یک پلتفرم قرارداد هوشمند است که تحت کنترل مِیکِردائو می‌باشد. مِیکِردائو یک سازمان خودگردان غیر متمرکز (Decentralized Autonomous Organization) یا DAO است که بر روی بلاکچین اتریوم اجرا شده است. پلتفرم میِکِر دارای دو توکن بومی است که یکی از آن‌ها سکه ثابتی به نام دای (Dai) است. همان طور که پیش‌تر عنوان شد، سکه ثابت دای در صرافی‌های رمزارز با نماد DAI عرضه و معامله می‌شود.

 

اهمیت دای!

از دیدگاه بسیاری از متخصصین حوزه بلاکچین، دای از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و بر بلاکچین اتریوم تأثیر قابل ملاحظه‌ای دارد. یکی از ابعاد مهم این سکه، ثابت بودن بهای آن است که بر اساس آن، هر توکن دای همیشه یک دلار آمریکا ارزش خواهد داشت. همچنین این توکن را مانند تمامی دیگر سکه‌های مبتنی بر الگوریتم ERC20 می‌توان به طور آزاد معامله کرد و تمامی افرادی که دارای کیف پول رمزارز (Wallet) سازگار با اتریوم هستند، می‌توانند این سکه را دریافت و نگهداری کرده و انتقال دهند. علاوه بر این، کاربران و سوداگران می‌توانند دای را بدون واسطه تبدیل و تسعیر کنند. با توجه به ماهیت غیر متمرکز این توکن، هیچ فرد یا سازمانی بر این توکن کنترل نداشته و دولت‌ها و مقامات قادر به تعطیل کردن آن نخواهند بود.

تمامی این ویژگی موجب شده تا دای از اهمیت منحصر به فردی برخوردار شده و بر پلتفرم میزبان خود، یعنی اتریوم تأثیر برجسته‌ای داشته باشد. با توجه به ارزش ثابت این سکه، تجار، کسب و کارها و بازرگانان می‌توانند بدون دغدغه نوسانات قیمت از این توکن استفاده کرده و از مزایای فناوری بلاکچین بهره‌مند شوند. به عنوان مثال، با در نظر گرفتن احتمال افزایش قیمت اتر (ETH)، بعید از مشتریان برای انجام خریدهای خود از این توکن استفاده کنند؛ اما با استفاده از این سکه ثابت، کاربران دیگر استرس افزایش قیمت و متضرر شدن را نخواهند داشت.

 از طرف دیگر بیشتر بازرگانان و صاحبان کسب و کار، پرداخت با استفاده از رمزارزها را از طریق واسطه‌هایی نظیر بیت‌پِی (BitPay) پذیرفته و ترتیب می‌دهند؛ وجود چنین واسطه‌هایی تمامی جنبه‌های منفی واسطه‌های سنتی خدمات پرداخت را به همراه دارد. از جمله این نکات منفی می‌توان به کارمزد پردازش تراکنش، وجود محدودیت‌های متعدد و مقررات دست و پاگیر برای کسب و کارها اشاره نمود. به همین دلیل وجود واسطه‌هایی نظیر بیت‌پِی هیچ ارزشی را برای خریداران به همراه نداشته و فقط موجب افزایش فروش از طریق تغییر ظاهر ماجرا می‌شود. نکته نامطلوب دیگری که وجود واسطه‌ها به همراه دارد این است که آن‌ها می‌توانند بدون هیچ دلیل و هشداری نسبت به محدود کردن دسترسی کسب و کارها و مشتریان آن‌ها اقدام کرده و موجودی حساب صاحب کسب و کار را بلوکه کنند.

یکی از برتری‌های برجسته دای این است که کسب و کارها می‌توانند پرداخت‌ها و تراکنش‌های مالی را با استفاده از آن به طور مستقیم و بدون نیاز به وجود واسطه ترتیب دهند؛ این قابلیت ریشه در امکان دریافت وجه نقد در ازای توکن دای دارد. در چنین شرایطی، استفاده از ارائه دهندگان خدمات تنها در صورتی توجیه خواهد داشت که این اشخاص ثالث خدمات دارای ارزش افزوده‌‌ای نظیر تجارت الکترونیک، نرم‌افزارهای حساب‌داری و مدیریت کیف پول را ارائه دهند؛ اما دیگر نیازی به وجود واسطه برای پردازش پرداخت یا نگهداری وجوه به طور موقت وجود نخواهد داشت. با استفاده از دای، تمامی این امور به طور خودکار توسط بلاکچین ترتیب داده خواهند شد و دیگر هیچ شخص یا نهادی قادر به جلوگیری از تکمیل پرداخت به صاحب کسب و کار نخواهد بود.

در نهایت، در حالی سکه‌های ثابت متمرکزی نظیر تتر می‌توانند مورد حملات هک قرار گرفته، مختل شده، مورد سرقت واقع شده و در عین حال همیشه تحت نفوذ اشخاص، نهادها و سیاست باشند؛ دای یک سکه ثابت غیر متمرکز است که برای استفاده از آن کافیست کاربر به بلاکچین آن اعتماد کند.

 

دای و اتریوم

اگر بخواهیم به طور ساده رابطه میان دای و اتریوم را بیان کنیم، دای وامی است که از اتریوم در ازای موجودی اتر دریافت می‌شود! برای ساخت دای، تنها نیاز به موجودی اتر (ETH) و دانش فنی ساخت اپلیکیشن غیر متمرکز (dApp) است. غالب کاربران (تقریباً ۹۹.۹۹۹ درصد!) هرگز نیاز به ساخت دای پیدا نکرده و از شیوه ایجاد آن آگاهی پیدا نمی‌کنند. بیشتر کاربران برای تهیه این توکن به صرافی‌های رمزارز (Cryptocurrency Exchange)، به ویژه صرافی‌های غیر متمرکزی که بر روی شبکه اتریوم فعالیت کرده مراجعه می‌کنند و آن را در ازای دیگر ارزها دریافت می‌کنند. وجود صرافی‌های غیر متمرکز مبتنی بر بلاکچین اتریوم، دای را به یکی از اجزای ضروری این صرافی‌ها تبدیل می‌کند. ساختار و فرایند ایجاد دای به قدری پیچیده است که از دیدگاه بسیاری از متخصصین، امکان درک کامل آن هرگز وجود نخواهد داشت؛ البته می‌توان با اطمینان اظهار داشت که کاربران این سکه ثابت نیازی به آگاهی از این فرایند ندارند.

همان طور که پیش‌تر بیان شد، دای مبتنی بر بلاکچین اتریوم است و کاربرانی که از دانش و تخصص پیشرفته بهره‌مند هستند می‌توانند با استفاده از اپلیکیشن غیر متمرکز مِیکِردائو، در ازای موجود اتر خود وامی بر حسب دای دریافت کنند. به طور خلاصه، در وهله اول با اجرای الگوریتم ERC20، اتر به اتر پیچیده (Wrapped Ether) یا WETH تبدیل می‌شود؛ از این طریق اتر به صورت توکن درآمده که به آن امکان می‌دهد مانند دیگر توکن‌های مبتنی بر ERC20 مورد استفاده قرار گیرد. در مرحله بعد، WETH به اتر موجود در استخر (Pooled Ether) یا PETH تبدیل می‌شود؛ این بدان معناست که اتر مورد نظر وارد یک استخر ماینینگ (Mining Pool) شده و به عنوان وثیقه دای ایجاد شده نگهداری می‌شود. به محض ایجاد شدن PETH، کاربر قادر خواهد بود یک موقعیت بدهی در ازای وثیقه (Collateralized Debt Position) یا CDP ایجاد کند که موجب بلوکه شدن موجودی PETH شده و به وی امکان می‌دهد در ازای وثیقه، نسبت به برداشت دای اقدام کند. از این مرحله به بعد کاربر قادر خواهد بود دای دریافت شده را خرج کرده یا آن را با دیگر توکن‌های مبتنی بر الگوریتم ERC20 معامله کند.