زی‌کش

۲۴ مهر ۱۳۹۷

زی‌کَش هم مانند دیگر توکن‌های موجود در بازار رمزارزها، به عنوان ارز یک بلاکچین ایجاد شده و مراوده می‌شود؛ این ارز دیجیتال بیش از هر چیز دیگر بخاطر تأکید توسعه دهندگان آن بر حراست از حریم شخصی کاربران خود شناخته می‌شود. به گفته توسعه دهندگان این بلاکچین، زی‌کش در کنار حفظ ویژگی‌ها و خصوصیات بلاکچین‌های عمومی، امکان انجام تراکنش‌‌ها را به صورت کاملاً گمنام و غیر قابل ره‌گیری فراهم آورده است.

در این مطلب قصد داریم تا نگاهی نزدیک‌تر به این بلاکچین و رمزارز بومی آن داشته باشیم؛ اگر به آشنایی با ارز دیجیتالی که بیش از همه برای حریم شخصی کاربران ارزش قائل است علاقه‌مند هستید، در این مقاله ما را همراهی کنید.

 

زی‌کَش چیست؟

شبکه بلاکچین زی‌کَش (Zcash) برای اولین بار در تاریخ ۲۸ اکتبر ۲۰۱۶ راه‌اندازی شد؛ این شبکه که نماد ZEC را برای ارز بومی خود انتخاب کرده است بر اساس الگوریتم zk-SNARKs عمل کرده و با تعیین ۲۱ میلیون سکه به عنوان حداکثر تعداد سکه قابل عرضه برای بلاکچین خود، یکی دیگر از پلتفرم‌هایی است که مسیر عرضه کنترل شده را در پیش گرفته است.

در حالی که از دیدگاه بسیاری از حامیان و کاربران این شبکه، زی‌کش به عنوان گمنام‌ترین بلاکچین مورد ستایش قرار می‌گیرد، ره‌گیری تاریخچه تراکنش و یافتن هویت کاربر در این پلتفرم تحت شرایط متعددی امکان‌پذیر است. زی‌کش در حقیقت محصول پروژه‌ای با نام زیروکوین (ZeroCoin) است که در اصل به منظور ارتقای قابلیت حفاظت از هویت و حریم شخصی کاربران بیتکوین (Bitcoin) راه‌اندازی و اجرا شده بود. زی‌کش با تکیه بر شکل جدید و خاصی از رمزنگاری دانایی صفر (Zero-Knowledge Cryptography) امکان انجام تراکنش‌هایی را فراهم آورده که نه تنها کاملاً رمزنگاری شده‌اند، بلکه با استفاده از پروتکل اجماع (Consensus Protocol) شبکه قابل بررسی و تأیید هستند.

 

مقایسه زی‌کش و بیتکوین

شاید جالب باشد که بدانید زی‌کش در حقیقت یکی از فورک‌های (Fork) پروتکل بیتکوین است! در حالی که ZEC یک رمزارز مستقل است و بلاکچین منحصر به خود را دارد، زیرساخت آن مبتنی بر کُد هسته بیتکوین است. در توسعه زی‌کش، به کد اولیه اقتباس شده از بیتکوین افزونه‌هایی اضافه شده که منحصر به زی‌کش‌ بوده و بر اساس آن‌ها، پروتکل اجماع اثبات کار (Proof of Work) بروزرسانی شده و با استفاده از مدل اثبات دانایی صفر (Zero-Knowledge Proof) سطح حفاظت از حریم شخصی کاربر ارتقا یافته است.

بیتکوین و بسیاری دیگر از رمزارزها برای شناسایی هویت کاربران خود از کلیدهای خصوصی (Private Key) استفاده می‌کنند؛ این در حالی است که این کلیدها از طریق یک سلسله فرایند رمزنگاری تولید شده که در اصل قابل ره‌گیری تا کاربر اولیه است. در فرایند تولید کلیدهای خصوصی، یک نشانی که برای چندین تراکنش مورد استفاده قرار می‌گیرد به یک کلید خصوصی مشخصی ارتباط داده می‌شود؛ طی این فرایند سابقه ایجاد و ارتباط نشانی و کلید خصوصی بر روی بلاکچین ثبت می‌شود که امکان دنبال کردن «خرده نان» را تا کاربر اصلی و تشخیص هویت وی فراهم می‌آورد. بلاکچین بیتکوین در اصل سابقه تمامی تراکنش‌ها را به همراه نشانی هر دو طرف انتقال دهنده و دریافت کننده و همچنین مقدار وجه انتقال یافته را نگهداری می‌کند که این سوابق در دسترس عموم کاربران شبکه قرار دارد! داین در حالی است که بلاکچین زی‌کش به نمایش تراکنش صورت گرفته اکتفا کرده و هرگز مبلغ تراکنش و اطلاعات هویتی طرفین مراوده را فاش نمی‌کند.

 

خرید و استفاده از زی‌کش

کاربران می‌توانند زی‌کش را از صرافی‌های رمزارز (Cryptocurrency Exchange) نظیر بیترکس (Bittrex)، پولونیکس (Poloniex) و شِیپ‌شیفت (ShapeShift) تهیه کنند. در برخی از موارد و بسته به صرافی مورد استفاده، امکان تهیه این رمزارز با استفاده از ارزهای بدون پشتوانه رایج نظیر دلار و یورو وجود دارد؛ در غیر این صورت کاربران بایستی در ابتدا پول خود را به رمزارزی دیگر که از سوی صرافی مورد استفاده قابل قبول است تبدیل کنند.

ZEC را نیز مانند بیتکوین می‌توان برای پرداخت هزینه خرید از فروشندگانی که آن را به عنوان ارز پذیرفته‌اند استفاده کرد. یکی دیگر از ابعاد برجسته این رمزارز، قابلیت استفاده کیف پول جکس (Jaxx Wallet) برای زی‌کش است؛ این کیف پول نرم‌افزاری بر روی پلتفرم‌های اندروید و iOS قابل نصب و کاربری می‌باشد. بعلاوه، سرویس‌هایی نظیر برخی از وی‌پی‌ان‌ها (VPN) که اصالتاً به هدف تأمین امنیت و حفظ حریم شخصی کاربران توسعه یافته‌اند در زمره اولین گزینه‌هایی بودند که زی‌کش را به عنوان ارز قابل قبول برای خرید خدمات خود پذیرفتند.

 

دغدغه‌های مربوط به زی‌کش

با وجود اینکه زی‌کش را می‌توان به عنوان یک ابزار امنیتی برای افزایش حراست از حریم شخصی کاربران مورد استفاده قرار داد، اما این پلتفرم به صورت پیش‌فرض گمنام نیست. علاوه بر این، به دلیل این که در این شبکه مخفی کردن اطلاعات تراکنش‌ها از بلاکچین عمومی در دسترس کاربران یک قابلیت انتخابی است، ممکن است تنها برخی از کاربران که در اقلیت هستند از این قابلیت استفاده کرده و ره‌گیری تاریخچه تراکنش‌های خصوصی را تسهیل کنند. از طرف دیگر، زی‌کش از شکل جدیدی از الگوریتم‌ رمزنگاری استفاده می‌کند؛ الگوریتم zk-SNARKs نیز مانند هر فناوری جدید دیگری بایستی به طور دقیق مورد سنجش و بررسی قرار گرفته و کماکان نیاز به توسعه دارد. به همین دلیل، وجود نقاط ضعف و حفرات امنیتی ناشناخته در این الگوریتم چندان دور از ذهن نخواهد بود. همچنین، بر خلاف بسیاری دیگر از رمزارزها، زی‌کش در اصل توسط یک شرکت حمایت شده و توسعه یافته است؛ شرکت زوکو ویلکاکس (Zooko Wilcox) که به عنوان خالق زی‌کش شناخته می‌شود، در اصل مدیر اجرایی شرکت زی‌کش است؛ جالب است بدانید که بالغ بر ۱۰ درصد از زی‌کش استخراج شده طی چهار سال اول راه‌اندازی این بلاکچین به طور مستقیم و تحت عنوان «پاداش مؤسسین» متعلق به سهام‌داران شرکت زی‌کش است.

 

اخبار مرتبط

خبرخوان: تیم زدکش از افزایش تعداد تراکنش‌های محرمانه زدکش خبر داد و علت آن را فورک جدید سپلینگ این رمزارز دانست. بررسی‌ای دقیقتر نشان می‌دهد که این ادعا صحیح نیست و تعداد تراکنش‌های محرمانه تغییری نکرده و تعداد تراکنش‌های کل هم به نسبت باقی رمزارزها (به خصوص رقیب اصلی‌اش مونرو) بسیار کمتر است.