تمرکز زدایی و کاربرد آن در بلاکچین

۱۳ اسفند ۱۳۹۷

 arznameh - decentralization

در مقالاتی که تاکنون ارائه نمودیم، به اصطلاحات و مفاهیم ریز و درشت متعددی که در دنیای رمزارزها (Cryptocurrency) و بلاکچین (Blockchain) با آن‌ها سروکار داریم پرداخته‌ایم. یکی از مفاهیمی که شاید بتوان آن‌ها به عنوان ستون و شالوده فناوری بلاکچین و ارزهای دیجیتال نام برد، مفهوم تمرکز زدایی (Decentralization) است. به عبارت دیگر، تمرکز زدایی ابزار اساسی فناوری بلاکچین برای رسیدن به اهداف اصلی آن، یعنی به حداکثر رساندن امنیت و استقلال سیستم‌های مالی جهانی می‌باشد.

اما برای آن که بتوانیم درکی صحیح از مفهوم تمرکز زدایی به عنوان یک راه‌حل داشته باشیم، در ابتدا بایستی مشکل را به خوبی بشناسیم.

 

سیستم‌های متمرکز

در دنیای امروز، سیستم‌های مالی سنتی حاکم هستند که ماهیتاً به عنوان سیستم‌هایی متمرکز (Centralized System) طبقه‌بندی می‌شوند. اما این تمرکز به چه معناست؟

در نظام‌های مالی متمرکز، تمامی اطلاعات مالی و داده‌های مربوط به حساب‌ها در یک محل ذخیره شده و پردازش و مدیریت فرایندها صرفاً از طریق یک مرکز ترتیب داده می‌شود. بانک‌ها، سازمان‌های مالی و دولت‌ها غالباً در مرکز و رأس سیستم‌های مالی متمرکز قرار دارند. یکی از ایرادات اساسی که همواره به این سیستم‌ها وارد بوده و هست، قرار داشتن تمام قدرت و اختیار در دست یک نهاد است. اجزای چنین سیستم‌هایی در حقیقت راهی به جز اعتماد کردن به نهاد مرکزی ندارند و نهادهای قدرت، همانطور که امروزه در سرتاسر جهان شاهد آن هستیم، اختیار آن را دارند که در لحظه بازارهای مالی، بهای کالا و قیمت ارز را به نفع خود تغییر دهند.

 

تمرکز زدایی چیست؟

عبارت و مفهوم تمرکز زدایی برای اولین بار در سال ۱۹۹۹ توسط نورمن جانسون به این صورت مورد استفاده قرار گرفت: «سیستم غیر متمرکز نظامی است که در آن برخی از تصمیمات توسط عوامل نظام و بدون سلطه کنترل و اختیار مرکزی اتخاذ می‌شوند.» بنا به تعریف، «تمرکز زدایی فرایندی است که طی آن فعالیت‌های یک سازمان، به ویژه فعالیت‌های مربوط به برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری از شخص یا اشخاص عضو حلقه قدرت گرفته شده و در بین اعضای تشکیل دهنده بدنه آن سازمان  توزیع می‌شود». در حال حاضر مفهوم تمرکز زدایی در حوزه‌های پویایی گروه، سازمان‌ها و کسب و کارهای خصوصی، علوم مدیریت، علوم سیاسی، حقوق و مدیریت دولتی، اقتصاد، پول و فناوری به کار برده شده است.

سیستم‌هایی که در آن‌ها تمرکز زدایی اجرا شده یا از اساس به صورت غیر متمرکز طراحی می‌شوند، با نام سیستم‌های توزیع شده (Distributed System) نیز شناخته می‌شوند. همان طور که از نام آن مشخص است، بر خلاف سیستم‌های متمرکز که در آن‌ها تمامی اطلاعات و اختیارات در یک محل ذخیره می‌شود، در سیستم‌های توزیع شده، نه تنها ذخیره داده‌های مربوط به تراکنش‌‌ها و اطلاعات حساب کاربران در بین اعضای سیستم توزیع می‌شود، بلکه فرایند تأیید هم از طریق اجماع نظر (Consensus) تمامی اعضای سیستم صورت می‌پذیرد.

 

تمرکز زدایی در بلاکچین

یکی از برجسته‌ترین ابعاد و خصوصیات فناوری بلاکچین این است که سیستم‌های مبتنی بر آن به طور کامل غیر متمرکز هستند. توزیع اطلاعات و داده‌ها بین اعضای شبکه موجب شده تا نیاز به نهادهای مرکزی قدرت کاملاً از بین رفته و اختیار به تک‌تک کاربران واگذار شود. نبود یک مرجع قدرت که تمامی اختیارات به طور صرف در دست آن باشد، نه تنها شرایطی منصفانه‌تر را ایجاد می‌کند، بلکه امنیت سیستم را تا حد قابل ملاحظه‌ای افزایش می‌دهد. در عوض تکیه بر نهاد مرکزی قدرت برای مراوده با کاربران و انجام و تأیید تراکنش‌ها میان آن‌ها، بلاکچین با استفاده از پروتکل‌های اجماع در سرتاسر شبکه، این وظایف را بین اعضای سیستم که در شبکه نود (Node) نامیده می‌شوند واگذار می‌کند. داده‌ها بر روی بلاکچین به شکلی تأیید و ذخیره می‌شوند که امکان آسیب به آن‌ها وجود ندارد. از آن‌جایی که بلاکچین در واقع یک دفتر کل (Ledger) محتوی اطلاعات است، صحت و دقت اطلاعات ذخیره شده در آن از اهمیت بالایی برخوردار است.

در سیستم‌های سنتی و متمرکز (نظیر بانک‌ها)، تمام اطلاعات در یک محل ذخیره می‌شوند؛ در چنین نظامی با حمله به مرکز ذخیره اطلاعات، امنیت سیستم به طور کل به مخاطره افتاده و در صورت آسیب به آن، صدمه‌ای اساسی به سیستم وارد می‌شود. این معضل در سیستم‌های توزیع شده برطرف شده است؛ زیرا با تکیه بر این فناوری نوظهور، داده‌ها صرفاً در یک نقطه ذخیره نشده و نسخه‌ای از اطلاعات سیستم در تک‌تک نودهای شبکه موجود است. از این طریق با از بین رفتن اطلاعات ذخیره شده در یک نود، پشتیبان موجود در نود دیگر آن را جبران خواهد کرد.

 

حریم شخصی در بلاکچین

از بدو تولد اینترنت، یکی از دغدغه‌هایی که همواره در رابطه با این فناوری مطرح بوده، مسأله حریم شخصی کاربران است که با گذر زمان تشدید شده است. جالب است بدانید که ظهور و گسترش فناوری بلاکچین، شرایط را برای حراست از حقوق اساسی بشر فراهم می‌کند که در مطالب آتی بیشتر به آن خواهیم پرداخت.


نظر دهید قوانین ارسال نظر نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین باشند، منتشر نمی‌شود
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید